Utwory dzieci a zgoda rodziców na ich wykorzystanie

Obsługiwane przez naszą kancelarię prawną stowarzyszenie zwróciło się z pytaniem, w jaki sposób może wykorzystać prace artystyczne swoich podopiecznych dzieci. Stowarzyszenie prowadziło warsztaty, na których dzieci z domu dziecka malowały obrazy, które miały być następnie częścią wystawy plenerowej.

Stowarzyszenie chciało wiedzieć, czy potrzebna jest jakakolwiek zgoda rodziców na wystawienie prac ich dzieci. Problem polegał głównie na tym, że niektórzy rodzice nie wyrażali takiej zgody, mimo zgody samych autorów tych prac, czyli dzieci.

Prawa autorskie do utworu, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przysługują twórcy. Ponieważ ustawa nie przewiduje tu żadnych ograniczeń, to twórcą może być również małoletnie dziecko. Zasadą jest, że twórcy przysługuje m.in. prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem (a także pseudonimem albo do udostępnienia go anonimowo), do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności, a także do ewentualnego pobierania wynagrodzenia za korzystanie z jego utworu. Problemem jest za to wykonywanie tych praw, gdyż osoby niepełnoletnie nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych. W większości przypadków, gdy rodzice nie są ograniczeni w wykonywaniu praw rodzicielskich albo zupełnie ich pozbawieni, to czynności prawnych w imieniu dzieci wykonują ich rodzice. Zgoda tylko jednego rodzica jest wystarczająca.

Bez zgody rodziców stowarzyszenie nie mogło zatem wykorzystać na wystawie plenerowej prac stworzonych przez dzieci. Dla uniknięcia ewentualnych późniejszych sporów rodzice zostali poproszeni o wyrażenie takich zgód na piśmie.

Warto wiedzieć, że rozpowszechnienie utworu dziecka bez zgody rodziców może skutkować obowiązkiem zapłaty odszkodowania, a także jest przestępstwem zagrożonym nawet pozbawieniem wolności do lat dwóch.